ในยุคที่โลกธุรกิจหมุนไปข้างหน้าอย่างรวดเร็ว พลังของเทคโนโลยีจึงเป็นเรื่องสำคัญสำหรับทุกธุรกิจในการก้าวให้ทันความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น

คุณบุบผา อมรเกียรติขจร รองกรรมการผู้จัดการใหญ่ หน่วยธุรกิจการค้าระหว่างประเทศ บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) (PTT Trading) ได้ให้สัมภาษณ์ถึงการนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้พัฒนาระบบ Smile Trade ซึ่งพัฒนาโดย บริษัท พีทีที ดิจิตอล โซลูชั่น จำกัด (PTT Digital) เพื่อเพิ่มความรวดเร็ว คล่องตัว ควบคุมต้นทุน และเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานของธุรกิจ Trading

 

หน่วยธุรกิจการค้าระหว่างประเทศ (PTT Trading) ในยุค Digital

“ธุรกิจ Trading กับดิจิทัลเป็นของคู่กันมานาน เนื่องจากการค้าขายจำเป็นต้องใช้เทคโนโลยีมาช่วย ทั้งในเรื่องของการทำธุรกรรม และการควบคุมความเสี่ยงทางการค้าขาย เช่น การทำ Mark to Market ที่ต้อง link สูตรราคาเข้ากับราคาตลาด วันนี้เรานำเทคโนโลยี AI มาพัฒนาเพื่อช่วยในการคาดการณ์ราคาน้ำมันในอนาคต ที่จริง PTT Trading ศึกษาและนำเทคโนโลยีใหม่ๆมาประยุกต์ใช้กับ Trading เพื่อให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ทั้งฟังก์ชันการทำงานที่ครอบคลุมธุรกรรมต่างๆ ที่หลากหลายและซับซ้อนมากขึ้นเรื่อยๆ เวลาที่ใช้ในการประมวลผลที่รวดเร็ว ลดต้นทุนการดำเนินงานให้ต่ำลง เช่น ระบบ CTRM (Commodity Trading and Risk Management System หรือ ระบบบริหารการค้าระหว่างประเทศ) ที่ช่วยควบคุมความเสี่ยงทางด้านการค้า และพิจารณาเรื่องของ e-Logistic, e-Tax Invoice, e-Receipt เพื่อนำมาต่อยอดกับธุรกิจการค้าระหว่างประเทศให้เกิดประโยชน์สูงสุด”

 

เกณฑ์การเลือกเทคโนโลยีสนับสนุนธุรกิจ

“เนื่องจากหน่วยธุรกิจการค้าระหว่างประเทศ ดำเนินธุรกรรมซื้อขายอยู่ตลอดเวลา การเลือกเทคโนโลยีมาใช้นั้น ประเด็นแรก คือเรื่องของ Flexibility ต้องคล่องตัว ปรับประยุกต์ ยืดหยุ่นได้ ตามความซับซ้อนของธุรกรรม ประเด็นที่สอง เรื่องของ Speed คือความเร็วของระบบ ทั้งการบันทึกข้อมูล การดึงข้อมูลมารายงาน รวมถึงการประมวลผลก็ต้องเร็วด้วย และ ประเด็นที่สาม คือการหาจุดสมดุลระหว่าง Cost เทียบกับ Requirement ต้องดูว่าต้นทุนยังอยู่ในกรอบที่รับได้หรือไม่ เพราะธุรกิจการค้าระหว่างประเทศ นับวันจะมีความซับซ้อนขึ้นเรื่อยๆ ขณะที่กำไรลดลงจากธุรกิจซื้อมาขายไปแบบ Back to Back ปัจจุบัน เรามีการ take position (หมายถึง การถือดีลที่ยังมีความเสี่ยงด้านราคาอยู่) มีการบริหารจัดการในเรื่องของ Inventory เราจึงต้องมีเครื่องมือควบคุมความเสี่ยง โดยอาศัยระบบเทคโนโลยีดิจิทัลในการติดตามความเคลื่อนไหวตลาด ช่วยประเมินและวิเคราะห์ความเสี่ยงของธุรกรรมนั้นๆ เพื่อให้ธุรกิจดำเนินไปได้อย่างมั่นคงและต่อเนื่อง”

 

คุณบุบผา อมรเกียรติขจร และคุณณัฐ นภินธากร Project Manager, PTT Trading ในการพัฒนาระบบ Smile Trade

 

การตัดสินใจเลือก PTT Digital เป็นผู้พัฒนาระบบ Smile Trade

“ที่ผ่านมาเราอยากพัฒนาระบบในรูป In-House อยู่แล้ว เป็นความต้องการผู้บริหาร ปตท. ที่อยากให้ PTT Digital เป็น In-House Intelligence ด้านดิจิทัลของ ปตท. และเติบโตไปพร้อมๆกัน ที่ผ่านมา เราเคยเสียเงินมากมายเพื่อซื้อซอฟต์แวร์สำเร็จรูปจากบริษัทที่มีชื่อเสียงมาใช้ แต่ตอนนี้ เรามี PTT Digital ในกลุ่มปตท. ซึ่งศักยภาพของน้องๆในทีมก็ไม่น้อยหน้าใคร เพียงแต่อาจจะยังไม่ได้มีโอกาสในการพัฒนาระบบ นี่ก็เป็นเหตุผลที่เราอยากให้ PTT Digital เป็นผู้พัฒนาระบบแบบ In-House ประโยชน์ที่ได้คือ PTT Digital จะได้เรียนรู้การพัฒนาระบบพร้อมกับการทำงานของธุรกิจ Trading เพราะในฐานะผู้พัฒนาระบบตั้งแต่ต้น PTT Digital ก็สามารถต่อยอด ปรับเปลี่ยน Modified ระบบได้ ถ้าในอนาคต ธุรกรรมเรามีความซับซ้อนมากขึ้น หรือมีรูปแบบที่แตกต่างไปจากเดิม นอกจากนั้น เรายังมองว่าวันหนึ่ง PTT Digital อาจจะเป็นเหมือนบริษัทซอฟต์แวร์ชั้นนำอื่นๆที่สามารถพัฒนาระบบ จนกระทั่งเป็น Asset (สินทรัพย์) ที่สามารถค้าขายได้ด้วยเช่น ในช่วงแรก PTT Digital อาจนำระบบนี้ไปประยุกต์ใช้กับบริษัทในกลุ่ม ปตท. ที่นอกเหนือจากธุรกิจ Trading แต่ในอนาคต อาจจะขยายตลาดออกไปครอบคลุมถึงบริษัท Trading อื่นๆด้วย นี่เป็นอีกหนึ่งความท้าทายของ PTT Digital ที่จะพัฒนาระบบ จนสามารถขายให้แก่บริษัท Trading ชั้นนำอื่นๆในวันข้างหน้าได้”

 

ที่มาของการพัฒนาระบบ Smile Trade เพื่อทดแทนการใช้ระบบเดิม

“เพราะระบบ Trading Control System (TCS) เดิมเราใช้มาตั้งแต่ปี 2549 เทคโนโลยีที่ใช้ก็เริ่มล้าสมัย ไม่รองรับการทำธุรกรรมของ Trading ที่เพิ่มขึ้นทั้งปริมาณและความซับซ้อน รูปแบบการค้าขาย การบริหารจัดการความเสี่ยง รูปแบบของความเสี่ยง ก็แตกต่างจากเดิม  การจะปรับเปลี่ยน ก็มีข้อจำกัดทางเทคโนโลยีหลายอย่าง เพราะไม่ใช่ระบบที่เราพัฒนาเอง ทุกครั้งที่จะปรับปรุงอะไร ก็ต้องใช้ผู้ชำนาญการของบริษัท ซึ่งมีค่าใช้จ่ายในการบำรุงรักษาสูงมาก รวมถึงใช้เวลานาน เนื่องจากอยู่คนละ Time Zone และหลายๆครั้ง เราต้องเริ่มตั้งต้นเล่าเรื่องเดิมๆซ้ำแล้วซ้ำเล่า เรามองแล้วว่า ระบบ TCS เดิมคงไม่ตอบโจทย์ธุรกิจของเราในปัจจุบันได้ จนเป็นที่มาของการหาระบบใหม่ที่รองรับธุรกรรมที่ซับซ้อน และสามารถพัฒนาระบบ เพื่อต่อยอดธุรกิจต่อไปในอนาคตได้ การมี PTT Digital เป็นบริษัทในเครือ จึงเป็นเรื่องดีที่ค่าใช้จ่ายในการพัฒนาระบบ ก็ยังอยู่ในกลุ่ม ปตท. และยังมีส่วนช่วยพัฒนาศักยภาพของ PTT Digital และเพิ่ม Value Chain ของธุรกิจในกลุ่ม ปตท. โดยรวม”

 

ความท้าทาย และปัจจัยความสำเร็จของโครงการ

“ท้าทายมาก แรกสุดเป็นเรื่องคน เพราะ PTT Digital มีข้อจำกัดด้านทักษะความรู้ในการพัฒนาระบบ Trading Control System ซึ่งไม่เคยทำมาก่อน รวมถึงลักษณะงานของธุรกิจ Trading แต่เราเชื่อว่า คนของเราต้องทำได้ ส่วนในแง่ของ Trading เราให้ความสำคัญกับโครงการนี้มาก มีการจัดสรรพนักงานที่มีประสบการณ์ ทั้งจากส่วน Front Office ที่มีหน้าที่ค้าขาย ส่วน Middle Office ที่ดูแลบริหารจัดการความเสี่ยง และส่วน Back Office ที่สนับสนุนการทำธุรกรรมต่างๆ ตั้งขึ้นมาเป็นคณะทำงาน Full Time ทั้งที่มีคนจำนวนไม่มาก แต่พนักงานเหล่านี้ ก็สามารถบริหารจัดการ ประสานงานกับทั้งฝั่ง PTT Digital และ PTT Trading ที่เป็น End Users ได้ดี นอกจากนี้ ความร่วมมือจาก End Users หรือผู้ใช้งาน ในการให้ Requirement ที่สมเหตุสมผล ก็สำคัญไม่แพ้กัน เพราะผู้ใช้ระบบ บางทีอยากได้อะไรมากมาย แต่เราก็ต้องพิจารณาถึงความสมดุลระหว่างความจำเป็น กับความเร็วของระบบ และต้นทุนในการพัฒนาระบบ”

“เรื่องที่ 2 คือ เวลา ที่จะต้องบริหารจัดการให้สามารถส่งมอบได้ตาม Milestone ที่กำหนด รวมถึงการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าที่เกิดขึ้นตลอดเวลา ว่าควรแก้ไขปัญหาร่วมกันอย่างไร หรือถ้าต้องตัดสินใจอย่างเร่งด่วน จะต้องทำอย่างไร เพื่อให้เราสามารถนำระบบขึ้นใช้งานจริงได้ทันวันที่ 1 มกราคม 61 ที่ผ่านมา”

“เรื่องที่ 3 เรื่องของต้นทุน เนื่องจาก Requirement ทุกๆข้อที่เราต้องการ ต้องแลกกับเงินที่ใช้ในการเขียนโปรแกรมเพื่อพัฒนามันขึ้นมา ก็คงต้องดูว่า มันมีจำเป็นมากน้อยแค่ไหน คุ้มกับประสิทธิภาพที่ได้หรือไม่ ผู้บริหารระดับฝ่าย ผู้ช่วยฯ จนถึงตัวพี่เอง ต้องให้ความสำคัญ เป็นอันดับแรกกับเรื่องเหล่านี้ ถ้ามันเป็นความจำเป็นของธุรกิจแล้ว ต้องให้ความสำคัญกับมัน ไม่มีการผลัดวันประกันพรุ่ง ต้องสนับสนุนเต็มที่ ทั้งกำลังคน ทั้งนโยบาย และการตัดสินใจที่รวดเร็ว”

“และท้ายสุดเป็นเรื่องของ Change Management อันนี้มีความสำคัญในแง่ว่าทุกคนต้องตระหนักถึงความเปลี่ยนแปลงที่จะเกิดขึ้น การทำงานช่วงแรกๆ อาจยังไม่คุ้นเคย ยังมีความยากลำบากในการคีย์ข้อมูลต่างๆ ซึ่งน้องๆที่อยู่หน้างาน ก็จะรู้สึกว่าเรื่องพวกนี้เพิ่มภาระให้เขา แต่เราเองก็ต้องส่งสัญญาณให้ชัดว่า เรายอมเหนื่อยตอนนี้ดีกว่า ถ้าได้ระบบที่มีประสิทธิภาพแล้ว มันจะช่วยเราในแง่ของการมอนิเตอร์แบบ Real Time การประเมินความเสี่ยง การออก Report ต่างๆ ขณะเดียวกัน การที่เราได้อัพเดทข้อมูลในระบบใหม่นี้ มันอาจจะครอบคลุม เชื่อมโยงไปยังระบบอื่นๆด้วย เช่น การ interface ข้อมูลระหว่าง ระบบ CTRM กับระบบ SAP เป็นต้น”

“อีกเรื่อง เพราะ PTT Trading ไม่ได้มีออฟฟิศเฉพาะที่กรุงเทพฯ เรามีออฟฟิศอยู่ต่างประเทศด้วย เช่น ออฟฟิศที่สิงคโปร์ ออฟฟิศที่ลอนดอน และก็มีพนักงานที่ไม่ใช่คนไทย พี่มีพนักงานที่ดูแลอยู่ตอนนี้ประมาณ 8 สัญชาติ ดังนั้นเราจะทำอย่างไร ให้พนักงานต่างชาติเข้าใจระบบ ยอมรับและเรียนรู้ที่จะใช้ระบบนี้ เพราะเราต้องอาศัยความร่วมมือของทุกคนในการ Key In ข้อมูลที่ตัวเองเกี่ยวข้องเข้าไปในระบบ ความยากในประเด็นนี้คือ ผู้บริหารเองต้องเดินสายไปออฟฟิศต่างๆ สื่อความให้รู้ว่า สิ่งนี้คือความจำเป็น มีความสำคัญมาก ในการที่จะทำให้ธุรกิจเราก้าวไปได้ ก็คือระบบนี้จะต้องขึ้นได้จริงตามกำหนด ซึ่งความท้าทายเหล่านี้ เราโชคดีที่ได้รับความร่วมมือร่วมใจจากทุกฝ่าย รวมถึงจากที่ปรึกษาที่เราจ้างมา หรือผู้เชี่ยวชาญ วันนี้พวกเราทำงานอย่างเข้าขากันได้ดี แล้วก็พูดคุยกัน ทำให้สิ่งต่างๆ ที่เราคิดว่ามันเป็นความท้าทาย สุดท้ายเราสามารถผ่านไปได้ เพราะทุกคน มีเป้าหมายเดียวกัน มี Passion เหมือนกันว่าเราจะต้องมีความมุ่งมั่นตั้งใจ ที่จะพัฒนาให้ระบบนี้สำเร็จ แล้วเราก็ทำได้”

 

ความแตกต่างระหว่าง Smile Trade กับระบบเดิม

ที่เห็นชัดเรื่องแรกคือ เรื่องความเร็ว ที่สามารถตอบสนองความต้องการของทีม Trading ได้เร็วขึ้น เวลาคีย์ข้อมูลอะไรไปแล้วการตอบรับเร็วขึ้น เรื่องที่สองคือ สามารถรองรับธุรกรรมที่มีความซับซ้อนยุ่งยากได้เป็นอย่างดี ทำให้เราตรวจสอบ ประเมิน วิเคราะห์ความเสี่ยงอย่างเป็นระบบ เรื่องที่สามคือ การออก report ครอบคลุมกับความต้องการใช้ของแต่ละหน่วย แต่ละฟังก์ชั่น เป็นไปด้วยดี”

 

ความประทับใจต่อทีมงาน PTT Trading และทีมงาน PTT Digital

“จริงๆ ประทับใจหลายอย่าง แต่หลักๆ ประทับใจความมุ่งมั่นตั้งใจของทีม PTT Digital พี่ยอมรับว่า แรกๆที่ PTT Digital เข้ามา อาจไม่ค่อยมีความรู้ ความเข้าใจเรื่องธุรกิจ หรือเรื่องระบบเอง แต่ PTT Digital ไม่ได้หยุดหรือท้อ แต่พยายามเรียนรู้ เสาะแสวงหาผู้มีประสบการณ์มาช่วย สามารถเปิดใจรับฟัง นำคำแนะนำไปปรับปรุงและประยุกต์ใช้ให้สอดประสานกับทีม Full Time ของ PTT Trading”

พี่ประทับใจน้องๆ Full Time ที่เป็นคนกลางระหว่าง PTT Digital กับ End Users ซึ่งบางครั้ง Full Time ก็ต้องเบรคหรือชะลอความต้องการของ End Users บ้าง เพื่อดูว่าอะไรเป็นจุดเหมาะสม ที่สำเร็จได้ เพราะทุกคนรู้หน้าที่ของตัวเอง มีความรับผิดชอบ ทุกคนมี Passion ที่จะทำให้งานนี้สำเร็จ ที่พี่ประทับใจคือ สมาชิกโครงการจากหลากหลายทีม เขาสามารถที่จะมานั่งพูดคุย แล้วก็ดูว่า จุดสมดุลระหว่างความต้องการกับข้อจำกัดของระบบที่มี จะนำมาสอดประสานกันยังไง จึงจะตอบโจทย์ของ End Users และสามารถทำให้ธุรกิจเดินไปได้ด้วย

อีกความประทับใจคือ ทีมผู้บริหารและน้องๆทุกคนใน Trading ที่มีความรับผิดชอบ ความมุ่งมั่น ความร่วมมือสนับสนุนซึ่งกันและกัน จึงสามารถสำเร็จได้ อันนี้เป็นการพิสูจน์ว่า Teamwork มีความสำคัญมากๆ Team Work ที่ดีของปตท.และ Trading จะสามารถขุดเอาศักยภาพ และความสามารถของแต่ละคนขึ้นมาผสมผสานกันจนทำให้งานเราสำเร็จ”

 

 

ความคาดหวังต่อ PTT Digital ในฐานะ Digital Flagship ของกลุ่มปตท.

“พี่คาดหวังให้ PTT Digital เราเป็นเสมือนกูรูด้านเทคโนโลยีดิจิทัลของกลุ่มปตท. ตอบสนองหน่วย Trading ในการทำมาค้าขาย และอาจจะไม่ได้จำกัดเฉพาะในหน่วยธุรกิจ Tradingแต่รวมถึงหน่วยใดๆ ที่ต้องการเทคโนโลยี  อยากให้ PTT Digital ตื่นตัว รู้เท่าทันและพัฒนาเคียงคู่ไปด้วยกัน สามารถ support หน่วยธุรกิจอื่นๆให้เดินไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งจะเป็นการสร้างความเข้มแข็งให้กับกลุ่มปตท. ทำให้เห็นว่าเรามี service อยู่ตลอด supply chain ไม่ใช่แค่เฉพาะคนที่อยู่หน้างานที่จะต้องทำมาหากินเท่านั้น  แต่เรามีหน่วย support ที่เป็นหน่วยดิจิทัลหรือเทคโนโลยีที่ทันสมัยด้วย” 

“สิ่งที่คาดหวังอีกเรื่อง อาจจะไม่ใช่ทุกครั้งที่ End Users หรือหน่วยธุรกิจต้องเริ่มต้น request ขออะไรจาก PTT Digital ก่อน แต่เป็น PTT Digital ที่เดินเข้ามาเสนอแนะหน่วยธุรกิจเอง ด้วยความรู้ เข้าใจในการทำงานของหน่วยธุรกิจ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของ Flexibility (ความยืดหยุ่น) Efficiency (ประสิทธิภาพ) Speed (ความเร็ว) การลด Cost หรือเรื่องใดๆ ที่จะทำให้ดำเนินธุรกิจได้ดียิ่งขึ้น ดังนั้นมันเหมือนการทำงานสองทาง ซึ่งถ้าเป็นแบบนี้ พี่ก็เชื่อว่าเราสามารถที่จะต่อสู้ แข่งขันได้ในเวทียุคปัจจุบันที่ดิจิทัล มีความก้าวหน้าไปมาก เมื่อ PTT Digital ช่วยสนับสนุนให้หน่วยธุรกิจทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ กลุ่มเราก็จะก้าวไปข้างหน้าได้อย่างไม่แพ้ใคร”