สายบันเทิงหลายคน น่าจะรู้จัก แอชตัน คุทเชอร์ จากภาพยนตร์อย่าง ‘Dude, Where’s My Car?’ , ‘The Butterfly Effect’ หรือชีวประวัติของ สตีฟ จ๊อบส์ ใน ‘Jobs’

ขณะที่อีกด้าน คุทเชอร์ คือเซเลบรายแรกๆ ที่ผันตัวมาเป็นนักลงทุน venture capitalist และมีหุ้นอยู่ในสตาร์ทอัพที่ประสบความสำเร็จ อย่าง Skype, Foursquare รวมถึง Airbnb ด้วย

ขณะที่เซเลบหลายราย ล้มเหลวในการเป็น VC เพราะทำตามกระแส คุทเชอร์ นั้นเป็นที่ยอมรับจากคนในแวดวง ในฐานะ “ตัวจริงเสียงจริง” จนน่าจะถือว่าประสบความสำเร็จในสายนี้ ยิ่งกว่าเส้นทางในวงการบันเทิงด้วยซ้ำ

คำถามที่หลายคนอยากรู้ คือเขามี “สูตรสำเร็จ” แบบไหนในการเลือกลงทุน

คำตอบอยู่ที่นี่แล้ว

ตามหาคนเก่งที่แก้ปัญหายากๆ

คุทเชอร์ กับ ไบรอัน เชสกี้ หนึ่งในผู้ก่อตั้ง Airbnb

คุทเชอร์ เล่าว่าคำถามที่เขาเจอเป็นประจำ คือเกณฑ์แบบไหนที่ใช้ในการเลือกลงทุนกับสตาร์ทอัพ

คำตอบคือเขาไม่ได้ดูจาก รอบของการระดมทุน เกณฑ์ชี้วัดต่างๆ ฯลฯ หรือแม้แต่ว่าสตาร์ทอัพรายนั้นอยู่ในธุรกิจไหน

ที่เขาพยายามมองหาคือ “คนเก่งๆที่พยายามแก้ปัญหายากๆ” เพราะท้ายที่สุด การร่วมงานกับคนเหล่านี้ มักจะทำกำไรให้เขาได้ตลอด

คุทเชอร์ ย้ำว่าเขาไม่ใช่นักลงทุนประเภทเก็งกำไร เขาจะพิจารณาว่าธุรกิจนั้นๆจะให้ผลตอบแทนได้ในระดับ 6-10 เท่าหรือไม่ อาจจะต้องรอ 5 ปี 8 ปี หรือ 10 ปีก็ได้

ถ้าดูแล้วไม่มีโอกาส เขาจะมองข้ามไปหารายอื่นๆต่อ

ยกเว้นเขารู้สึกว่าสตาร์ทอัพที่คุยด้วยนั้น มีแพสชั่นและมีความสุขกับสิ่งที่กำลังทำจริงๆ ก็มีโอกาสที่เขาจะสนใจลงทุนเช่นกัน

คุณค่าบางครั้งไม่ได้อยู่ที่ตัวเงิน

กับ เบน โฮโรวิทซ์ แห่ง Andreessen Horowitz ในงาน SXSW 2014

คุทเชอร์ ย้ำว่าระหว่างการลงทุน โอกาสที่จะรู้ล่วงหน้าว่าโปรดักต์นั้นจะทำเงินมหาศาลแทบไม่มี

ฉะนั้น การให้ความสำคัญกับปัญหาที่สตาร์ทอัพนั้นๆเลือกที่จะแก้ว่าจะส่งผลต่อชีวิตของเรายังไงบ้าง จึงเป็นเรื่องหลักที่เขาเลือกพิจารณา

เขายกตัวอย่างเรื่องนี้ ด้วยการย้อนกลับไปตอนที่เริ่มเรียนรู้เรื่องการลงทุนใหม่ๆว่า เมนเทอร์ของเขาเคยเขียนรายชื่อ 10 บริษัทบนไวท์บอร์ด

และให้เขาลองจัดอันดับบริษัทที่มีมูลค่าสูงสุดจนถึงต่ำสุดดู ก่อนจะเฉลยคำตอบที่สวนทางกับอันดับที่เขาเลือก

เพราะบริษัทที่ คุทเชอร์ มองว่ามีรายรับน้อยกว่าที่อื่นๆ เลยเลือกจัดว่ามีมูลค่าต่ำสุด กลับถูกยกว่ามีมูลค่าสูงสุด

กลับกัน บริษัทที่มีรายรับมากกว่าบริษัทอื่น กลับอยู่รั้งท้ายในลิสต์มูลค่าแทน

เคมีที่ตรงกัน

กับ อีลอน มัสก์ ซีอีโอของ SpaceX และ Tesla

คุทเชอร์ จะแพลนไว้ล่วงหน้าว่าเขาจะร่วมงานกับสตาร์ทอัพที่ลงทุนด้วยยาวๆ 5-10 ปีด้วยกัน

เจ้าตัวจึงให้ความสำคัญเป็นพิเศษกับเรื่องการมีเคมีตรงกับผู้ก่อตั้ง โดยเน้นไปที่คุณสมบัติสำคัญสี่ข้อคือ

  • รู้จริง หมายถึงมีความรู้เชิงลึกเกี่ยวกับที่มาที่ไปของธุรกิจนั้นๆ เข้าใจพฤติกรรมผู้บริโภค รวมถึงข้อมูลในมือ
  • อึด พร้อมจะผ่านช่วงยากลำบากในการทำธุรกิจ
  • เป้าหมายที่สะท้อนตัวตน สิ่งที่กำลังทำอยู่ตรงกับตัวตนจริงๆแค่ไหน เพราะมันจะแสดงออกชัดเวลาที่บริษัทอยู่ในสถานการณ์ลำบาก
  • เสน่ห์ คนที่มีบุคลิกโดดเด่น มักโน้มน้าวคนได้ดีกว่า ทั้งการเลือกคนมาทำงานด้วย หรือแม้แต่การขายโปรดักต์ ขณะเดียวกัน ก็ต้องให้เกียรติผู้อื่นด้วย

AHEAD TAKEAWAY

จากประสบการณ์ 12 ปีในฐานะนักลงทุน คุทเชอร์ คิดว่าเขาเคยร่วมงานกับสตาร์ทอัพต่างๆมาในทุกๆช่วงของวัฏจักร ตั้งแต่เริ่มต้น จนถึงการระดมทุน

คำแนะนำจากเขาคือผู้ก่อตั้งทุกคน ควรหาโอกาสร่วมงานกับคนที่มีประสบการณ์สูงกว่า เพื่อคอยประคับประคองในระหว่างทาง

ความผิดพลาดอย่างหนึ่งที่มักเกิดขึ้น คือการมีคนคล้ายๆกันมากเกินไปอยู่ในทีม แทนที่จะมีความหลากหลาย

และถ้าได้นักลงทุนหรือพี่เลี้ยงที่สามารถให้คำแนะนำในช่วงที่บริษัทเริ่มเติบโต ก็จะช่วยให้แนวทางของบริษัทไม่เป๋ไปจากเป้าหมายที่ตั้งไว้ในทีแรก

เพราะมีโอกาสที่เรื่องแบบนั้นจะเกิดขึ้น หากผู้ก่อตั้งหรือ ซีอีโอที่ขาดประสบการณ์ในระดับ macro managing ต้องรับมือกับทีมที่เติบโตกว่าเดิม

แม้ภาพลักษณ์ฺของเจ้าตัวในภาพยนตร์จะดูหนักไปทางตลกโปกฮา แต่ย้อนกลับไปก่อนจะดร็อปเรียนนั้น เจ้าตัวเป็นนักศึกษาของ ม.ไอโอวา สาขาวิศวกรรมไบโอเคมี นั่นแปลว่ามันสมองของเจ้าตัวก็ไม่ธรรมดาเช่นกัน

ยิ่งการมีเมนทอร์ อย่าง มาร์ค แอนดรีสเซน แห่ง Andreessen Horowitz คอยฝึกวิชาให้ในช่วงแรกของการเป็น VC ด้วยแล้ว

คำแนะนำของเจ้าตัวไม่เพียงจะเป็นประโยชน์สำหรับนักลงทุนเท่านั้น

ใครก็ตามที่ทำสตาร์ทอัพก็ควรรู้ไว้ เพื่อจะได้นำมาปรับใช้กับบริษัทของตัวเอง เพื่อโอกาสในการประสบความสำเร็จต่อไป

เรียบเรียงจาก
How [and why] I invest in startups

อ่านเพิ่มเติม

นักลงทุนที่หล่อที่สุดในโลก

Airbnb หนึ่งในสตาร์ทอัพที่มีมูลค่าสูงสุดของโลกในปัจจุบัน คือหนึ่งในการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุดของ คุทเชอร์ ซึ่งมองเห็นศักยภาพของบริษัทแต่เนิ่นๆ

AHEAD ASIA นวัตกรรม ล้ำหน้า