ในอนาคต เราอาจสร้างอวัยวะเพื่อเป็นอะไหล่สำหรับผู้ป่วยได้จากสัตว์ที่เพาะเลี้ยงไว้ในฟาร์ม หลังทีมวิจัยมหาวิทยาลัยโตเกียว ได้รับอนุมัติจากกระทรวงวิทยาศาสตร์ของญี่ปุ่น ให้เริ่มทดลอง ปลูกถ่ายเซลล์มนุษย์ในสัตว์ทดลอง แล้ว

ภาพจากหนังสือพิมพ์ Asahi Shimbun

ในการศึกษาครั้งนี้ ทีมวิจัยจะฉีดเซลล์ต้นกำเนิดตัวอ่อนไอพีเอส (IPS Cell) ซึ่งสามารถพัฒนาไปเป็นเซลล์ของมนุษย์ได้เกือบทุกชนิด ในตัวอ่อนของหนู ซึ่งถูกตัดต่อพันธุกรรมจนไม่สามารถสร้างตับอ่อนของตัวเองได้ เพื่อให้ตัวอ่อนหนูนำเซลล์ไอพีเอสที่ถูกฉีด ไปใช้สร้างตับอ่อนของตัวเองแทน

จากนั้น หนูซึ่งได้รับการฉีดเซลล์ไอพีเอส จะอยู่ในความดูแลอย่างใกล้ชิดเป็นเวลาสองปี และหากพบว่าปริมาณเซลล์ของมนุษย์ในสมองมันเพิ่มขึ้นเกินกว่า 30% จะหยุดการทดลองทันที

เป้าหมายหลักของการทดลองนี้ คือการหาความเป็นไปได้ที่จะปลูกอวัยวะของมนุษย์ขึ้นในร่างกายของสัตว์ที่เพาะเลี้ยงในฟาร์มอย่างหมูหรือแกะ เพื่อนำไปใช้รักษาผู้ป่วย ซึ่งนอกจากตับอ่อนแล้ว ทีมวิจัยชุดนี้ยังจะทดลองสร้างตับและไตโดยใช้วิธีเดียวกันด้วย

ฮิโรมิตสึ นาคาอุจิ นักวิจัยด้านสเต็มเซลล์ และศาสตราจารย์ของสถาบันวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยโตเกียว กล่าวว่าแนวคิดนี้ถูกเตรียมการมานานกว่าสิบปี และหวังว่าการได้รับอนุมัติให้เริ่มต้นทดลองนี้ จะสามารถต่อยอดข้อมูลที่มีอยู่ให้ก้าวไปข้างหน้าได้ แม้จะยังไม่ถึงระดับที่สร้างอวัยวะมนุษย์ได้ในทันทีก็ตาม

 

AHEAD TAKEAWAY

เซลล์ไอพีเอสคืออะไร?

เซลล์ไอพีเอส เป็นสเต็มเซลล์ชนิดใหม่ที่เพิ่งพัฒนาสำเร็จ เมื่อปี 2006 โดย ดร.ชินยะ ยามานากะ นักวิทยาศาสตร์และแพทย์ชาวญี่ปุ่น เจ้าของรางวัลโนเบล มีลักษณะเหมือนสเต็มเซลล์ที่แยกมาจากระยะตัวอ่อนทุกด้าน ซึ่งแปลว่าสามารถเปลี่ยนเป็นเซลล์ได้เกือบทุกชนิดในร่างกาย ยกเว้นเซลล์จากรก

เซลล์ไอพีเอส สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในทางการแพทย์ด้านต่างๆ เช่น วิจัยโรคทางพันธุกรรม, การรักษาเฉพาะบุคคล, ช่วยในการเจริญพันธุ์ รวมถึงเวชศาสตร์ฟื้นฟูสภาวะเสื่อม ซึ่งการทดลองสร้างอวัยวะมนุษย์ในสัตว์ ก็น่าจะเข้าข่ายนี้ด้วย

 

การทดลองต้องห้าม?

การทดลองในลักษณะนี้เคยถูกรัฐบาลญี่ปุ่นสั่งแบนมาแล้ว เนื่องจากกังวลว่าอาจนนำไปสู่การสร้างสัตว์ชนิดใหม่ที่มียีนของมนุษย์และสัตว์อยู่ในตัว

รวมถึงปัญหาทางจริยธรรมที่จะตามมา เช่นสัตว์ที่มีเซลล์สมองมนุษย์ในสัดส่วนที่สูง จะมีความเป็นมนุษย์ด้วยหรือไม่

อย่างไรก็ตาม รัฐบาลญี่ปุ่น ยังคงหารือกับผู้เชี่ยวชาญในเรื่องนี้มาโดยตลอด ตั้งแต่ปี 2012 และเพิ่งประกาศสนับสนุนผ่านแนวทางใหม่ เมื่อช่วงต้นปีที่ผ่านมา

เริ่มจากคณะทำงานของกระทรวงสาธารณสุข แรงงาน และสวัสดิการของญี่ปุ่นได้อนุมัติการทดลองใช้เซลล์ไอพีเอสกับผู้ป่วย 4 คนที่บาดเจ็บที่ประสาทไขสันหลังจนไม่สามารถขยับร่างกายได้ เพื่อดูว่าเซลล์เหล่านี้จะพัฒนาเป็นเซลล์ประสาทเพื่อช่วยฟื้นฟูร่างกายได้หรือไม่

ขณะที่คำร้องล่าสุดของทีมวิจัยมหาวิทยาลัยโตเกียวนั้น ก็เพิ่งได้รับอนุมัติโดยคณะทำงานร่วมจาก 4 กระทรวง ประกอบด้วย กระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงวัฒนธรรม กระทรวงกีฬา และ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

อย่างไรก็ตาม ยังมีกลุ่มที่ไม่เห็นด้วยกับแนวคิดในการทดลองครั้งนี้เช่นกัน นำโดย จิโร นุเดชิมะ ผู้เชี่ยวชาญด้านชีววิทยาศาสตร์ ซึ่งมองว่างานวิจัยในลักษณะนี้ไม่น่าจะก่อให้เกิดประโยชน์ใดๆตามมา เพราะขนาดของอวัยวะที่ได้นั้นจะไม่เหมาะสมสำหรับการนำมาปลูกถ่ายต่อในร่างกายมนุษย์อยู่ดี

นุเดชิมะ ยังมองว่านอกจากในแง่จริยธรรมแล้ว ในแง่ความปลอดภัยก็เป็นอีกประเด็นที่น่าห่วง เพราะเซลล์ไอพีเอสนั้นสามารถเติบโตไปเป็นเซลล์อื่นๆได้ทุกประเภท เท่ากับเป็นการเพิ่มความเสี่ยงว่า อาจมีชิ้นส่วนของมนุษย์เกิดขึ้นในร่างกายของสัตว์ทดลอง นอกเหนือจากจุดที่คาดไว้ก็ได้

ขณะที่ แคโรลีน นิวเฮาส์ นักจริยธรรมการแพทย์ของ The Hastings Center ยอมรับว่าตราบใดที่มนุษย์ยังทำปศุสัตว์เพื่อเป็นแหล่งอาหาร การสร้างอวัยวะมนุษย์ในฟาร์มสัตว์ก็คงไม่แตกต่างอะไรนัก

 

อนาคตที่อวัยวะหรืออาหารก็ปลูกได้

แนวคิดของ ศจ.นาคาอุจิ ในการ ปลูกถ่ายเซลล์มนุษย์ในสัตว์ทดลอง เป็นเพียงอีกแนวคิดของเวชศาสตร์ฟื้นฟูสภาวะเสื่อมเท่านั้น

หนึ่งในสตาร์ทอัพ สาย biotech ซึ่งมีแนวคิดในการสร้างอวัยวะ ที่ทีมงาน AHEAD ASIA เคยสัมผัส ก็คือ Epibone บริษัทปลูกกระดูกจากสเต็มเซลล์ของตัวเองรายแรกของโลก ซึ่งก่อตั้งโดย ดร. สารินทร์ ภูมิรัตน และได้รับการสนับสนุนด้านเงินทุนจาก BreakoutLab ของ ปีเตอร์ ธีล นั่นเอง

(อ่านเพิ่มเติมใน Epibone บริษัทแรกในโลก ฝีมือคนไทย ที่ปลูกกระดูกของคุณใหม่จากเซลล์ของคุณเอง)

ขณะที่ Shojinmeat Project ของ ยูกิ ฮันยู นั้น ก็นำแนวคิดเรื่อง Tissue Engineering หรือวิศวกรรมเนื้อเยื่อ มาพลิกแพลงใช้กับการสร้างอาหารสำหรับมนุษยชาติ ผ่านการปลูกเนื้อสัตว์ในห้องแล็บแทนได้เช่นกัน

(อ่านเพิ่มเติมใน ยูกิ ฮันยู โอตาคุผู้ปลูกเนื้อจากอนาคต)

นั่นหมายถึงในอนาคต เมื่อเทคโนโลยีเหล่านี้เติบโตจนสามารถสเกลอัพในเชิงธุรกิจ เราอาจได้เห็นอุตสาหกรรมใหม่ๆ ที่เกี่ยวข้องกับ biotech เหล่านี้อีกก็ได้

 

เรียบเรียงจาก

Japan Approves Scientist’s Plan to Create World’s First Humanimals

Ministry OKs study to create human pancreas in rats and mice

Shinya Yamanaka

Japan approves world-first trial using iPS cells to treat spinal cord injuries

AHEAD ASIA นวัตกรรม ล้ำหน้า