สิบปีที่แล้ว เนลสัน เดลลิส เริ่มสนใจเรื่องการทำงานของสมองอย่างจริงจัง หลังเสียคุณย่า โจเซฟีน ไปจากโรคอัลไซเมอร์

เขาเชื่อว่าต้องมีวิธีที่จะช่วยให้สุขภาพสมองของมนุษย์เรา แข็งแรงและทำงานได้ดีเหมือนอวัยวะอื่นๆในร่างกาย

เดลลิส ลองค้นคว้าเกี่ยวกับเรื่องนี้ทางอินเตอร์เน็ต ก่อนไปเจอบทความหลายๆเรื่อง เกี่ยวกับเทคนิคต่างๆในการฝึกสมอง ซึ่งเขียนโดยคนที่มีอาชีพเป็น memory athletes หรือผู้ฝึกทักษะความจำให้มีประสิทธิภาพสูง
รวมถึงออดิโอบุ๊คที่ชื่อ “Quantum Memory: Learn to Improve Your Memory with The World Memory Champion”ของ โดมินิค โอเบรียน แชมป์โลกความจำ 7 สมัย

เดลลิส เล่าว่าเขาก็เป็นเด็กเรียนดีคนนึง แต่เรื่องความจำนั้น เขาอยู่ในระดับกลางๆ ไม่ต่างจากคนอื่นเท่าไหร่

การได้รู้จักเทคนิค พัฒนาสมอง เหล่านี้ เปิดทางให้เขาลองผิดลองถูก และฝึกฝนจนได้เป็นแชมป์ความจำของสหรัฐฯ 4 สมัย

ปัจจุบัน เดลลิส ในวัย 35 ปี มีอาชีพเป็นโค้ชส่วนตัวสอนการฝึกสมองโดยเฉพาะ ให้ซีอีโอและนักธุรกิจดังๆ อย่าง ซาร่า เบลคลีย์ หรือ มาร์ค คิวบัน ในเรทราคาชั่วโมงละ 250 ดอลลาร์ (ประมาณ 7,600 บาท)

ถึงคุณไม่อยากเป็นแชมป์ความจำประเทศไทย หรือของโลก แต่การฝึกสมองให้มีสุขภาพดีและแจ่มใสอยู่เสมอ ไม่ใช่แค่ช่วยให้การทำงานของคุณมีประสิทธิภาพดีขึ้นเท่านั้น แต่ยังช่วยลดโอกาสเป็นโรคร้ายอย่าง อัลไซเมอร์ ได้ด้วย

และนี่คือแนวทางง่ายๆ 3 ข้อ ที่ เดลลิส อยากให้คุณลองทำ

#1
ถอยห่างจากโลกออนไลน์

วิธีพื้นฐานที่สุดที่จะช่วยให้สมองของคุณไม่ถูกรบกวน คือการถอยห่างจากเทคโนโลยีและโลกออนไลน์บ้าง โดยเฉพาะตัวการสำคัญอย่าง สมาร์ทโฟน “อย่างน้อยวันละหนึ่งชั่วโมง”

“ถ้าสมองของคุณไม่อยู่ในภาวะที่จะรับข้อมูล เช่นอาจถูกดึงความสนใจ คุณคิดว่าจะจำสิ่งสำคัญที่คุณต้องจำได้เหรอ? แค่คุณพยายามจดจ่อกับสิ่งใดสิ่งหนึ่ง คุณจะเห็นเลยว่าความจำโดยธรรมชาติของคุณนั้นมีพลังมากแค่ไหน”

ยังมีงานวิจัยหลายๆฉบับที่สนับสนุนสิ่งที่ เดลลิส แนะนำด้วย เช่นผลการศึกษาของมหาวิทยาลัยเท็กซัส ในปี 2017 ที่ระบุว่าการวางสมาร์ทโฟนไว้ใกล้ๆตัว จะลดความสามารถในการคิดของคุณลง ทำให้ประมวลผลและเก็บข้อมูลได้ไม่ดีพอ

#2
แปลงสิ่งที่ต้องการจำให้เป็นภาพ

เดลลิส แนะนำว่าทุกครั้งที่คุณต้องการจำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง ให้เปลี่ยนเป็นภาพในความคิดของคุณเอง และพยายามโยงกับประสาทสัมผัสให้มากที่สุด ทั้ง ภาวะแวดล้อม เสียง ความรู้สึก หรืออะไรก็ได้ที่เชื่อมโยงกับสิ่งนั้น

เหตุผลคือมันง่ายกว่าในการนึกภาพสิ่งใดสิ่งหนึ่ง แทนที่จะจดจำมันในลักษณะของคำ ซึ่งเป็นกระบวนการทางสมองที่ซับซ้อนและยากกว่า

เช่น เวลาพูดถึง แตงโม เราไม่ได้คิดถึงตัวอักษรที่ประกอบมันขึ้นมา อย่าง แ-ต-ง-โ-ม

แต่เราจะนึกถึงรูปร่างของมัน เปลือกลื่นๆ น้ำหนัก สี เนื้อฉ่ำๆ ฯลฯ รวมถึงกลิ่นด้วย ยิ่งใช้ประสาทสัมผัสหลายอย่างร่วมกันมากเท่าไหร่ ก็จะยิ่งจำแม่นขึ้นเท่านั้น

และรายงานจากมหาวิทยาลัยกีฬาแห่งเมืองโคโลญจน์ ในเยอรมนี ที่ทำการวิจัยเรื่องความจำในกลุ่มผู้สูงอาุยุ ก็พบว่ารูปภาพ มีส่วนช่วยเสริมความจำได้ดีกว่าจริงๆ

เดลลิส ยังยกตัวอย่างการฝึกวิธีนี้แบบง่ายๆ ว่าทุกครั้งที่คุณเจอใครเป็นคร้ั้งแรก ให้พยายามโยงชื่อของคนๆนั้น
กับอะไรก็ได้ที่เกี่ยวข้อง อาจจะเป็นชื่อสินค้าที่คล้ายๆกันก็ได้ โดยต้องพยายามคิดให้เป็นภาพด้วย

เจ้าตัวยังเสริมว่า ถ้าภาพในหัวนั้น “เล่นใหญ่” มากเท่าไหร่ (เช่น ตลก ทะลึ่ง หรือน่าเกลียด) ก็ยิ่งช่วยให้คุณจำได้แม่นมากขึ้นเท่านั้น

#3
สร้างโกดังเก็บความจำของคุณ

หลักการข้อสุดท้ายของการ พัฒนาสมอง คือ เมื่อคุณได้ “ภาพ” ที่เชื่อมโยงกับความจำแล้ว คุณก็จำเป็นต้องมีพื้นที่สำหรับจัดเก็บด้วย

เทคนิคที่บรรดา memory athlete เลือกใช้กัน ก็คือ memory palace หรือ Method of loci ซึ่งคิดค้นขึ้นมาตั้งแต่สมัยกรีกโบราณ โดย ซิโมนิเดส (Simonides of Ceos)

วิธีนี้ให้เริ่มจากการสร้าง memory palace โดยอาจใช้บ้านหรือสถานที่ที่คุณรู้จักเป็นอย่างดี (บางคนเลือกใช้ร่างกายของตัวเองก็มี) จากนั้นให้เลือกเส้นทางการเดินใน memory palace และเก็บภาพเหล่านั้นไว้ตามลำดับที่คุณต้องการจำ

เช่น สมมติคุณต้องการจำไพ่ในสำรับ ก็ให้กำหนดตามนี้ เช่น กล่องจดหมายหน้าบ้าน (ไพ่ใบที่ 1) ประตูบ้าน (ไพ่ใบที่ 2) ที่จอดรถหน้าบ้าน (ไพ่ใบที่ 3) พรมเช็ดเท้า (ไพ่ใบที่ 4) เรียงตามลำดับไปเรื่อยๆ ตามภาพที่คุณเห็นในหัวขณะกำลังเดินเข้าบ้าน

วิธีนี้อาจจะฟังดูตลกๆ แต่ เดลลิส ยืนยันว่ามันได้ผล เพราะการเรียงลำดับตามเส้นที่แน่นอนและคุ้นเคยอยู่แล้ว คุณจะเรียกข้อมูลกลับมา ได้ทั้งแบบเดินหน้าและถอยหลัง

เหมือนที่ ดร. ยิป สวี ชุย (Yip Swee Chooi) แชมป์ความจำของมาเลเซีย ใช้วิธีนี้จำดิคชันนารี Oxford Advanced Learner หนา 1,774 หน้า “ได้ทั้งเล่ม”

เรียบเรียงจาก
Four-time memory champion: 3 things you should do every day to improve your memory

Do pictures help to memorize? The influence of item presentation and executive functions on everyday memory in older adults

Memory Palace Science: Proof That This Memory Technique Works

AHEAD ASIA นวัตกรรม ล้ำหน้า