ตีนตุ๊กแก

ตีนตุ๊กแก “เวลโคร” นวัตกรรมจากการเลียนแบบธรรมชาติ

การเลียนแบบ หรือหาแรงบันดาลใจ จากสิ่งรอบตัว เป็นอีกแนวทางหนึ่งในการสร้างนวัตกรรม (อ่านเพิ่มเติมได้ใน 10 วิธีการสร้างนวัตกรรมง่ายๆ แบบ AHEAD.ASIA )

การเลียนแบบในที่นี้ เป็นได้ทั้งการหยิบยืมไอเดียจากอุตสาหกรรมอื่นมาใช้ ดัดแปลงไอเดียต้นฉบับที่ดีอยู่แล้ว ไปจนถึงการลอกเลียนแบบธรรมชาติ (biomimicry)

หนึ่งในตัวอย่างของการลอกเลียนแบบธรรมชาติ ที่เราคุ้นเคยกันดีคือแถบยึดที่เรียกกันว่า เวลโคร (Velcro) หรือ “ตีนตุ๊กแก” นั่นเอง

เหตุเกิดจากหญ้าเจ้าชู้

จุดเริ่มต้นของ เวลโคร ไม่เกี่ยวข้องอะไรกับตุ๊กแกแม้แต่น้อย แต่ จอร์จ เดอ เมสทราล วิศวกรชาวสวิตเซอร์แลนด์ ได้ไอเดียในการพัฒนาแถบชนิดนี้จาก หญ้าเจ้าชู้ ซึ่งมักจะติดตามเสื้อผ้าและขนของสุนัขทุกครั้ง หลังเจ้าตัวกลับจากการไปเดินป่าในเทือกเขาแอลป์ส

ความอยากรู้อยากเห็น ทำให้ จอร์จ เก็บตัวอย่างดอกหญ้าเหล่านี้ มาส่องกล้องจุลทรรศน์ และพบว่าที่ส่วนปลายนั้น มีลักษณะเป็นตะขอขนาดเล็ก ที่สามารถเกี่ยวติดอะไรก็ได้ที่มีลักษณะเป็นห่วง เช่น เสื้อผ้า ขนสัตว์ เส้นผม ฯลฯ

เมื่อรู้สาเหตุแล้ว สิ่งที่เกิดตามมา ในความคิดของ จอร์จ คือ เขาจะใช้ประโยชน์จากกลไกตามธรรมชาตินี้ได้อย่างไรบ้าง?

จอร์จ ใช้เวลาถึง 8 ปี กว่าจะสร้างผลิตภัณฑ์ที่เลียนแบบกลไกดังกล่าวสำเร็จ โดยใช้ผ้าสองแถบ แถบหนึ่งเต็มไปด้วยตะขอขนาดเล็ก และอีกแถบที่มีห่วงขนาดเล็กจำนวนมาก

เมื่อนำทั้งสองแถบมาประกบกัน ตะขอจากแถบแรกก็จะเกี่ยวติดบนห่วงบนแถบที่สอง โดยที่สามารถติดและดึงออกได้แบบง่าย ๆ จนเป็นแถบยึดที่สามารถใช้แทนซิปได้ แต่ประยุกต์ใช้งานได้หลากหลายกว่า

ที่พึ่งของมนุษย์อวกาศ

ส่วนชื่อ เวลโคร (Velcro) ก็มาจากการผสมคำของสองสิ่งที่เกี่ยวข้อง คือ velvet (หรือ velours ในภาษาฝรั่งเศส) ซึ่งหมายถึงกำมะหยี่ และ crochet หรือ ตะขอ ก่อนที่ จอร์จ จะจดสิทธิบัตรนวัตกรรม ในปี 1955 และวางขายแถบยึดนี้ในชื่อ Velcro

ในยุคแรก เวลโคร นั้นทำจากผ้าฝ้าย ก่อนที่ จอร์จ จะเปลี่ยนไปใช้ไนลอน ซึ่งทนทานกว่า

จากนั้นไม่นาน เวลโคร ก็เริ่มถูกใช้งานแพร่หลายมากขึ้น ส่วนหนึ่งมาจากการที่นักบินอวกาศในโครงการอพอลโล ใช้ตีนตุ๊กแกยึดปากกา กล่องใส่อาหาร หรือเครื่องมือต่าง ๆ ระหว่างทำภารกิจ เพื่อไม่ให้ลอยไปมาภายในยาน ระหว่างปฏิบัติภารกิจ

ก่อนจะขยายไปสู่โรงพยาบาล และอุตสาหกรรมอื่น ๆ ขณะที่ Puma เป็นแบรนด์เครื่องกีฬารายแรกที่เปิดตัวรองเท้าสนีกเกอร์ซึ่งใช้แถบเวลโครแทนเชือกรองเท้า เมื่อปี 1968

มนุษย์บิน

อีกหนึ่งเหตุการณ์ซึ่งทำให้ผลิตภัณฑ์ของ เวลโคร แพร่หลายยิ่งขึ้นในวงกว้าง

คือตอนที่ เดวิด เลทเทอร์แมน พิธีกรดังสวมชุดที่ติดตั้งแถบตีนตุ๊กแกไว้ทั้งตัว ก่อนกระโดดเข้าใส่ผนังที่ติดแถบตีนตุ๊กแกไว้เช่นกัน เพื่อแสดงให้เห็นว่าผลิตภัณฑ์นี้เหนียวและแข็งแรงขนาดไหน หลังสัมภาษณ์ผู้อำนวยการของ Velcro จบ

เหตุการณ์นี้ยังเป็นแรงบันดาลใจให้มีการแข่งขันมนุษย์บินเกิดขึ้นอีกหลายครั้ง โดยผู้เข้าร่วมต้องสวมชุดติดตีนตุ๊กแกเหมือน เลทเทอร์แมน และกระโดดลอยตัวจากแทรมโพลีนเพื่อยึดเกาะกับผนังที่ติดตั้งตีนตุ๊กแกไว้ให้ได้

ปัจจุบัน แถบยึดที่เราใช้ทุกวันนี้ ส่วนใหญ่ไม่ได้มาจากแบรนด์ต้นตำรับอย่าง Velcro อีกแล้ว เพราะสิทธิบัตรที่ จอร์จ จดไว้หมดไป ในปี 1978

ถึงอย่างนั้น คำว่า เวลโคร ก็กลายเป็นศัพท์ที่ใช้เรียกผลิตภัณฑ์รูปแบบนี้ไปโดยปริยาย เหมือนที่เราเหมารวมเรียก ซิปล็อค หรือ สกอตช์เทป/เซลโลเทป ตามชื่อแบรนด์ที่เป็นต้นกำเนิดนั่นเอง

 

AHEAD TAKEAWAY

  • ในช่วงแรก Velcro ทำการตลาดโดยเรียกตัวเองว่า “ซิปที่ไม่มีซิป” (zipperless zipper) เพราะเป็นสินค้าใหม่ที่ไม่เคยมีมาก่อน
  • หลักการของตุ๊กแกหรือจิ้งจกที่เกาะผนังได้นั้น ต่างจากเวลโคร เพราะบริเวณเท้าของสัตว์ประเภทนี้ มีขนขนาดเล็ก ที่ทำปฏิกิริยาประจุไฟฟ้ากับโมเลกุลพื้นผิว ทำให้แนบสนิทกับพื้นผิว จนสามารถไต่ไปได้ทุกที่ หลักการนี้เรียกว่า Van Der Waals Force ตามชื่อ โจฮานส์ ดิเดอริค ฟาน เดอร์ วาลส์ นักฟิสิกส์-เคมี ที่ค้นพบปรากฎการณ์นี้
  • ประโยชน์อีกอย่างของเวลโคร ที่ NASA นำไปประยุกต์ใช้ คือการติดแถบนี้ไว้ด้านในของหมวก เพื่อให้นักบินอวกาศสามารถใช้มันเกาใบหน้าหรือจมูกได้ ถ้ารู้สึกคันระหว่างปฏิบัติงานในอวกาศ
  • กองทัพสหรัฐฯ ยังพัฒนาเวลโครแบบที่ดึงแล้วไม่มีเสียงดังด้วย เพื่อใช้ในการลอบเร้น

 

เรียบเรียงจาก

FROM BIOMIMICRY TO METONYMY VIA PORTMANTEAU – A VOCABULARY LESSON THAT DOUBLES AS STORY OF INNOVATION

How Do Astronauts Scratch Their Noses on Space Walks?

AHEAD ASIA นวัตกรรม ล้ำหน้า

Subscribe to Our Newsletter

Loading
Total
0
Shares
Previous Article
เทรนด์การตลาดของปี 2021

มอง 5 เทรนด์การตลาดของปี 2021 ในมุมซีเอ็มโอสายเทคโนโลยี

Next Article
แอนดี้ แจสซี

รู้จัก แอนดี้ แจสซี จากซีอีโอ AWS สู่บทบาทผู้นำคนใหม่ของอาณาจักร Amazon

Related Posts